401Concerts: Haagse Hofopera's 1751-1790

DE WORTELS VAN DE NEDERLANDSE OPERA IN HET FRANSE THEATER DEN HAAG 1751-1790

TheatreFrancais390Logo

In mei 2018 organiseert 401NederlandseOperas een uniek concert rondom de vergeten Nederlandse opera's van de componisten aan het Haagse Franse Theater 1751-1790. Onder de  solisten zijn intrnationaal vermaarde sterren als mezzosopraan Barbara Kozelj, tenor Marcel Reijans, violist Rémy Baudet, hoboïst Martin Stadler, cellist Richte van der Meer en klavecinist/dirigent Albert-Jan Roelofs.

Dat Nederland geen eigen operacultuur heeft ontwikkeld zou vooral komen door het ontbreken van een muzikale hofcultuur. Tijdens zijn onderzoek voor het 401NederlandseOperas handboek ontdekte muziekjournalist en concertorganisator René Seghers echter een bloeiende muzikale hofcultuur rondom stadhouders Willem IV en Willem V in de 18e eeuw. Zij hadden een hofkapel waarvoor uitgelezen Duitse en Italiaanse meesters werden aangetrokken. Samen met de hoge adel van die dagen (de Bentincks, de Van Wassenaers) financierden zij het Franse Theater aan de Casuariestraat. Vanaf de productie van de intrigerende opera Les nôces de Venus in 1751 ontstond daar een opmerkelijke nationale operatraditie op Franse leest rondom hofcomponisten als Zingoni, Colizzi (muziekleraar van prinses Louise en de latere koning Willem I) en Meissner. Ook werken van Johann Just werden er opgevoerd. Daarnaast componeerden baron Gottfried van Swieten en Jan Jacob van Wassenaer-Obdam (zoon van de eeuwen later als componist beroemd geworden graaf Unico van Wassenaer) destijds spraakmakende opera’s.

Partners: Nederlands Muziek Instituut, Stichting Vrienden Nederlandse Muziek

Bijna alle bekende titels uit de periode 1751-1790 zijn verloren geraakt maar jarenlang onderzoek in het Nederlands Muziek Instituut, het Koninklijk Huisarchief en buitenlandse archieven leverde vier compleet en negen fragmentarisch bewaarde opera’s van Just, Zingoni, Colizzibaron Van SwietenMeissner en Jan Jacob van Wassenaer-Obdam op. Deze werpen een uniek licht op de vaderlandse operacultuur en het Franse Theater Den Haag 1751-1790.

De hoogtepunten uit de teruggevonden partituren die tijdens het concert worden uitgevoerd brengen dit unieke muzikale erfgoed opnieuw tot leven. Definitief, want het concert wordt in het kader van het 401NederlandseOperas project op audio en video opgenomen en gepubliceerd (op cd en via de 401Concerts downloadserie op 401NederlandseOperas.nl). Deze uitgaven gaan vergezeld van uitgebreide, tweetalige pdf-boekwerken met de teksten, de achtergrond van de werken en de biografieën van de componisten. Zo is het concert niet het eindpunt, maar het begin van een klinkend tweede leven voor de Haagse operakunst in de 18e eeuw.

401Concerts en het Franse Theater Den Haag 1751-1790

Sinds 2010 werkt Seghers binnen het 401NederlandseOperas project aan een toegankelijk handboek over de meer dan 400 opera’s die hier te lande sinds 1646 zijn gecomponeerd. Van het merendeel van al die opera’s was tot hun beschrijving in het handboek volstrekt niets bekend. Van vooroorlogse Nederlandse opera’s bestaan ook nauwelijks opnamen. Daarom organiseert de Stichting 401NederlandseOperas sinds 2015 concerten met hoogtepunten uit het Nederlandse operaverleden. Deze uitvoeringen vallen samen met de vorderingen in het handboek. Net als in 401Concerts 4 'Nederlandse Fin de siècle opera's uit de archieven van het Nederlands Muziek instituut' is het concert met Nederlandse operahoogtepunten uit het Haagse Théâtre Français 1751-1790 een coproductie met het Nederlands Muziek Instituut.

Nu het onderzoek naar de Nederlandse opera in de 18e eeuw is afgerond en alle teruggevonden partituren zijn gedigitaliseerd, wordt toegewerkt naar het genoemde unieke concert waarin hoogtepunten uit opera’s van Van Wassenaer-Obdam, Zingoni, Colizzi, Justbaron Van Swieten en Meissner ruim baan krijgen.

Uitvoerenden

Voor de uitvoering van dit historische concert wordt momenteel een hoog karaats ensemble geëngageerd. Mezzosopraan Barbara Kozelj en tenor Marcel Reijans staan inmiddels vast. Met sopraan en bariton wordt momenteel gesproken. De muzikale leiding is in handen van klavecinist Albert-Jan Roelofs, die tevens de arrangementen/ reconstructies van de partituren voor klavecimbel, cello, viool en fluit realiseerde. Onder de instrumentale solisten zijn persoonlijkheden als violist Rémy Baudet (Concertmeester Orkest v/d 18e-eeuw), Martin Stadler (1e hoboïst Nederlandse Bachvereniging) en Richte van der Meer (cello).

Opvoeringsdatum mei 2018

Zoals gebruikelijk in de 401Concerts serie worden de teruggevonden fragmenten door Seghers met korte toelichtingen over werk en componist in de context van tijd en plaats van handeling geplaatst: het Haagse Franse Theater en de muzikale hofcultuur rondom Willem IV en Anna van Hannover, Willem V en de Bentincks en Van Wassenaers.

Het concert staat gepland voor mei 2018, de precieze datum wordt momenteel in overleg met solisten en zaalopties vastgesteld. Als gebouw bestaat het oude Franse Theater aan de Casuariestraat niet meer. Het concert zal plaatsvinden in De Nieuwe Kerk of Diligentia.